Çin Ticaret Bakanlığı, ABD Hazine Bakanlığı’nın Hengli Petrochemical, Shandong Shouguang Luqing Petrochemical, Shandong Jincheng Petrochemical, Hebei Xinhai Chemical ve Shandong Shengxing Chemical gibi Çinli şirketler hakkında aldığı yaptırım kararlarına yönelik ihtiyati tedbir alma kararı aldığını açıkladı. Bu tedbire göre, ABD’nin belirtilen şirketlere yönelik yaptırımlarının tanınması, uygulanması ve bu yaptırımlara uyulması kesinlikle yasaklandı. Bakanlık, ABD’nin bu yaptırım uygulamalarının, Çinli şirketlerin üçüncü ülke vatandaşları ve diğer kuruluşlarla yürüttüğü normal ekonomik ve ticari faaliyetlerini haksız bir şekilde kısıtlayarak uluslararası hukuku ihlal ettiğini belirtti.
Alınan ihtiyati tedbir kararının, Çin’in ulusal egemenliğini, güvenliğini ve kalkınma çıkarlarını koruma amacı taşıdığı vurgulandı. ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi, Çinli Hengli Petrochemical şirketini “İran’ın petrol sevkiyatında rol almak” gerekçesiyle yaptırım listesine almıştı. Washington yönetimi, diğer dört şirketi de 2025 yılı itibarıyla benzer sebeplerle yaptırım listesine dahil etmişti.
Çin, resmi gümrük verilerine yansımayan bir şekilde İran’ın ihraç ettiği petrolün yaklaşık %80’ini satın aldığı tahmin edilmektedir. İran petrolüne uygulanan yaptırımlar nedeniyle Çin, bu petrolü doğrudan satın almaktan kaçınmakta ve petrolün büyük bölümünü İran bayraklı gemilerle Malezya açıklarına getirip, buradan Çin’e ihraç edilmesi sağlanmaktadır. İhraç edilen bu petrol genellikle, kamuya ait büyük petrol şirketlerinin rafinerileri yerine, bağımsız küçük rafineler olan “çaydanlık rafinerileri” adı verilen tesislerde işlenerek piyasaya sunulmaktadır. ABD’nin yaptırım uyguladığı şirketler de bu tür bağımsız rafineri işletmeleri arasındadır. Çin, İran petrolünü dünya fiyatlarının altında, “petro-yuan anlaşmaları” çerçevesinde, petrolün yuan cinsinden değerine karşılık olarak Çin’in İran’a imalat ürünleri satmasına dayalı özel düzenlemelerle temin etmektedir.
